مشاوره نقش مهمی در توسعه تاب آوری ایفا می کند که میتواند شامل توانایی انطباق و عبور موفقیت آمیز از مشکلات، تروما یا استرس باشد.
تاب آوری مجموعهای از مهارتها و رفتارهایی است که میتوان از طریق مداخلات مختلف از جمله مشاوره پرورش داد.
مشاوره از طریق حمایت عاطفی، توسعه مهارت و بازسازی شناختی تاب آوری را تقویت می کند.
تاب آوری به عنوان ظرفیتی برای مقابله با استرس و ناملایمات تعریف می شود که به افراد اجازه می دهد تا از تجربیات دشوار بهبود یابند. این شامل ترکیبی از ویژگی های شخصی، حمایت اجتماعی و رفتارهای آموخته شده است.
افراد تاب آور می توانند دیدگاه مثبتی داشته باشند، از تجربیات خود بیاموزند و با شرایط در حال تغییر سازگار شوند.
توسعه تاب آوری بسیار مهم است زیرا به محافظت از سلامت روان کمک می کند و رفاه و بهباشی کلی را افزایش می دهد.
نقش مشاوره در توسعه تاب آوری
حمایت عاطفی
یکی از کارکردهای اولیه مشاوره، ارائه حمایت عاطفی است. مشاوران محیطی امن و بدون قضاوت ایجاد می کنند که در آن افراد می توانند احساسات و تجربیات خود را بیان کنند. این رابطه حمایتی برای تقویت تابآوری حیاتی است، زیرا به مراجعین اجازه میدهد تا احساسات خود را پردازش کنند و دیدگاهی کارآمد در مورد چالشهای خود به دست آورند. به این ترتیب افراد می توانند احساس قوی تری از خود ارزشمندی و اعتماد به نفس، که مؤلفه های ضروری تاب آوری است، ایجاد کنند.
توسعه مهارت
مشاوره به افراد کمک میکند تا مهارتهای مقابلهای را که برای تابآوری حیاتی است، توسعه دهند. این مهارت ها عبارتند از:
-مهارت های حل مسئله: مشاوران اغلب به مراجع آموزش می دهند که چگونه ساختارمند با مشکلات برخورد کنند و آنها را به بخش های قابل مدیریت تقسیم کنند. این مهارت افراد را قادر میسازد تا با چالشها به طور مؤثرتری مقابله کنند و احساس سرگیجه را کاهش دهد.
-تنظیم عاطفی: یادگیری مدیریت هیجانات جنبه حیاتی تاب آوری است. مشاوران مراجع را در شناخت پاسخهای عاطفی و توسعه راهبردهایی برای مقابله با احساسات شدید مانند اضطراب یا غم راهنمایی میکنند. تکنیکهایی مانند تمرکز حواس و تمرینهای زمینهسازی میتوانند به افراد کمک کنند در حضور خود باقی بمانند و پریشانی عاطفی را کاهش دهند .
– آموزش قاطعیت: بسیاری از افراد با تعیین حد و مرز و بیان نیازهای خود دست و پنجه نرم می کنند. مشاوره می تواند افراد را برای برقراری ارتباط موثرتر توانمند کند، که روابط سالم تری را تقویت می کند و حس عاملیت آنها را تقویت می کند.
بازسازی شناختی
مشاوره اغلب شامل تکنیکهای شناختی-رفتاری است که به افراد کمک میکند الگوهای افکار منفی را به چالش بکشند و دوباره چارچوببندی کنند. این فرآیند که به عنوان بازسازی شناختی شناخته می شود، بازسازی شناختی برای ایجاد تاب آوری ضروری است. با شناسایی افکار ناسازگار، مراجع می توانند یاد بگیرند که آنها را با باورهای سازنده تری جایگزین کنند. به عنوان مثال، یک مشاور به جای این که فکر کند “من هرگز از این مشکل عبور نخواهم کرد”، ممکن است به مراجع کمک کند تا این فکر را به شکلی دوباره بیان کند: “من قبلاً با چالش هایی روبرو بوده ام و می توانم از این تجربه بیاموزم.
ایجاد یک شبکه پشتیبانی
مشاوره همچنین بر اهمیت حمایت اجتماعی در توسعه تاب آوری تاکید دارد. مشاوران مراجعین را تشویق می کنند تا روابط خود را با خانواده، دوستان و اعضای جامعه تقویت کنند. یک شبکه پشتیبانی قوی در مواقع سخت، پشتوانه عاطفی را فراهم می کند و حس تعلق را تقویت می کند. مشاوران ممکن است جلسات گروه درمانی را تسهیل کنند یا مراجع را تشویق کنند تا در فعالیت های اجتماعی شرکت کنند تا ارتباطات اجتماعی خود را تقویت کنند.
استراتژی های عملی برای توسعه تاب آوری
مشاوران اغلب استراتژیهای عملی را معرفی میکنند که مراجع میتوانند در زندگی روزمره خود برای افزایش تابآوری اجرا کنند:
چشم انداز مثبت خود را حفظ کنید:
مراجعان تشویق می شوند تا روی نکات مثبت زندگی خود تمرکز کنند و قدردانی را تمرین کنند.داشتن یک دفتر خاطرات سپاسگزاری می تواند به تغییر تمرکز از تجربیات منفی به جنبه های مثبت زندگی کمک کند.
از شکست ها درس بگیرید: افراد انعطاف پذیر شکست ها را فرصتی برای رشد می دانند. مشاوران به مشتریان کمک میکنند تا شکستها را تجزیه و تحلیل کنند و درسهای ارزشمندی از آنها استخراج کنند و ذهنیت رشد را تقویت کنند
اهداف واقع بینانه تعیین کنید: مشاوران به مشتریان در تعیین اهداف دست یافتنی کمک می کنند، که می تواند حس جهت و هدف را ایجاد کند. شکستن اهداف بزرگتر به مراحل کوچکتر و قابل مدیریت می تواند از احساس غرق شدن جلوگیری کند.
خودمراقبتی را تمرین کنید: مشاوران با تاکید بر اهمیت سلامت جسمانی، مراجعین را تشویق میکنند که به ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل و اولویتبندی خواب بپردازند. سلامت جسمانی به طور قابل توجهی بر تاب آوری عاطفی تأثیر می گذارد
سرگرمی ها و علایق را توسعه دهید: درگیر شدن در فعالیت های لذت بخش می تواند به عنوان محافظی در برابر استرس عمل کند. مشاوران اغلب مشتریان را تشویق می کنند تا سرگرمی های جدید را کشف کنند یا علایق قدیمی را احیا کنند، که می تواند رضایت کلی از زندگی و انعطاف پذیری را افزایش دهد.
دکترمحمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری ایران در خاتمه این مطلب آورده است که مشاوره ابزاری قدرتمند برای توسعه تاب آوری است. از طریق حمایت عاطفی، توسعه مهارت، بازسازی شناختی، و تقویت ارتباطات اجتماعی، مشاوره افراد را با ابزارهای لازم برای عبور از چالش های زندگی مجهز می کند.
نقش مشاوره از آنجا در توسعه تاب آوری اهمیت مضاعف پیدا میکند که تابآوری یک رفتار آموختهشده است و مهارتها و استراتژیهای کسبشده در مشاوره میتواند منجر به تغییرات پایدار در نحوه واکنش افراد به سختیها شود.
با تقویت تاب آوری، مشاوره نه تنها به مراجعان کمک می کند تا با مشکلات فوری کنار بیایند، بلکه آنها را برای چالش های آینده آماده می کند و در نهایت کیفیت کلی زندگی آنها را افزایش می دهد.